Bas van Rijnsoever - 20.01.10
Er moet licht zijn, het stond met stip op nummer 1 van GODs verlanglijstje. Nu is het de titel van de oerknal aan woorden van Hannah van Wieringen. Gevangen in het spaarlamplicht van de jaren 10, proberen wij van al die woorden een wereld te kneden. In Jurken, op wijnflessen balancerend, en we doen ons best ons wereldje iets overzichtelijker te maken dan die van daarbuiten... en dat is een klus. Vandaag was een klusdag. Zo'n klusdag waarop je het juiste gereedschap zoekt voor de job, zo'n klusdag waarop de timmerman staat te schilderen met een hark als kwast. Zo'n klusdag waarop (net als in deze blog) met metaforen word gesmeten om iets van de gedachten achter het bouwplan te vatten en waarop diezelfde timmerman naarstig opzoek gaat naar zijn hamer en spijkers... het was een arbeids intensieve dag. Ook een dag waarop ik me realiseer dat die deadline, waar ze bij Discovery de dramaturgie van elke motorbouwaflevering op baseren, komt en rap ook. Dat er nog een berg werk verzet mag worden eer onze doe-het-zelf wereld haar onthulling waardig is.
Gelukkig realiseerde ik me net ook dat alle ingrediënten er al zijn. De mooie tekst van Hannah, Marcus' enorme liefde voor dit stuk. De vormgeving van Pascal (12000 wijnflessen als vloer, tegek). Mijn geweldige medespelers Bram, Janneke, Sanne en Maria. De (soufflerende) steun (we need it) van Roeland. De hotpants van Ties... Aan de bouwmaterialen gaat het niet liggen deze poging en aan de overgave ook niet.
Het is nu aan ons om van de fijne ingrediënten de juiste soep te koken, als team. Als kokkerellen klusteam. Hells kitchen here we come! Zin zin zin in!
bas
nog even een wijsheidje (want ik heb ook al weer veel geleerd natuurlijk): Toneel Spelen is net bier drinken; als je er lekker in zit komt altijd dat moment dat je denkt heel hard te moeten gaan zingen... dan moet je je kop houden
Sanne den Hartogh - 15.01.10
Vandaag in de serie ‘Theater, waarom zou je?: Tekst leren Tekst leren.
Ik vind er niets aan:
Het gaat langzaam.
Het is een weinig intelligente bezigheid.
Als je een paar dagen wacht ben je weer vergeten wat je eerst in je hoofd had.
Je kan het niet doen terwijl je TV kijkt.
Je wordt er niet beter in als je het vaak doet. (Anderen wel, ik niet)
Als je oud wordt gaat het slechter. Ik heb daar nog geen last van, maar ik bedoel dat het geen goed vooruitzicht is.
Om een toneelstuk te spelen moet je helaas eerst tekst uit je hoofd leren.(Tekst uit je hoofd leren, superslechte term natuurlijk, aangezien je het in je hoofd moet leren. De Engelsen zeggen: ‘Hi we learn our lines by heart’. erg mooi, maar ook onzin want je hart onthoudt over het algemeen barweinig. Fransen zeggen ‘sur une vieille bicyclette on va l’apprendre’ en de Duitsers: ’Du kannst mir der Puckel herunter rutschen’ (als je ze vraagt hoe zij tekst leren). Anders moet je elke avond je tekst verzinnen en is de kans groot dat een stuk helemaal de verkeerde kant op gaat. Of in elk geval een kant die de schrijver niet bedoelt heeft.
Ik ben momenteel tekst in m’n hoofd aan het leren voor Er moet licht zijn, een toneelstuk van Hannah van Wieringen.
Het blijft maar matig hangen. De personages die Hannah heeft bedacht reageren lang niet altijd logisch op elkaar. Dat maakt ze leuk en onvoorspelbaar. In een dialoog doen ze eigenlijk waar ze zelf zin in hebben. Om te leren maakt het ze onuitstaanbaar. Het is nogal lastig te onthouden wat ze wanneer zeggen.
Tot mijn spijt moet ik bekennen dat ik me daarom heb moeten verlagen tot de duistere praktijken van de ezelsbrug. Bent u bekend met ezelsbruggen? Dat is een heel lelijk bruggetje dat heel vreemd is gebouwd. Het is een heel gammele brug waar alleen ezels overheen willen om van de ene kant naar de totaal onlogische andere kant te gaan. Je kunt zo’n brug vinden op pagina 4 in ons script. Daar heb ik er een gebouwd.
Het personage van Maria eindigt met:
beetje sorry beetje leven beetje bij elkaar blijven
gewoon zo hoe het is
niet zo
zo
hoe het niet is
onder een loep.
Waarop ik zeg:
ik word alleen en huilend wakker
Ik
heb toch vrienden?
De ezelsbrug is als volgt gebouwd: Loep rijmt op Joep. Joep zou een van mijn vrienden kunnen zijn. hence ‘ik heb toch vrienden’
Ook op pagina 7 wilde ik graag een ezelsbrug neerzetten. Hier eindigt Bram met:
...daar ligt ie misschien vaker
de waarheid
in een
jägermeister
grüss
Gott.
Ik vervolg met:
ingezoomd op ons
En het blijft 1 grijze vlek
Hoe je dat onthoudt? Simpel:
1 Grüss Gott is Duits
2dat is een taal.
3 Engels is ook een taal.
4 Ingezoomd is bijvoorbeeld een Engelsachtig woord.
Hee Was dat niet mijn tekst? Jazeker! ‘
Deze brug stort net niet in.
Een derde brug, op pagina 31 doet zelfs een ezel twijfelen of ie wel echt naar de overkant wil. Maria eindigt met
…mensen met zelfmoordneigingen zijn mensen die voordringen bij de supermarkt.
Ik moet dan zeggen:
Meestal later op de avond als ze haar gulzige keelgracht heeft gedempt met een aantal liter Dan gaat ze lang en breed vertellen welke manieren ze heeft gevonden om aan haar Weltschmerz te ontkomen.
Logisch toch: Mensen met zelfmoordneigingen gaan laat naar de supermarkt! En je bent al weer aan de overkant.
Een goeie ezelsbrug laat zich kenmerken door bereikbaarheid en zichtbaarheid. Je hoort je collega iets zeggen en in een split second denk je: hier had ik een lelijk bruggetje gebouwd. Je ziet hem weer voor je en hup! Daar is je tekst. Geen vertraging, geen valse pauzes, geen black out, maar in een fractie van een seconde naar je volgende strofe.
Slechte ezelsbruggetjes heb je ook. Die lazeren meteen in elkaar nadat je ze gebouwd hebt. Kom je terug, wil je naar de overkant, kun je hem nergens vinden.
Janneke zegt:
Echo, echo, echo.
Ik moet zeggen:
Ik heb geen verlossende woorden.
Mijn bouwsel:
Als je woorden terugkomen, als een echo, zijn ze niet verlossend.
Werkt niet.
En dan weet je, tijdens een repetitie, ik moet nu iets zeggen op ‘echo, echo, echo’, ik had hier een brug staan, maar de tekst komt niet omdat die slechte ezelsbrug is ingestort. Moet je toch schuldbewust Roeland de Dramaturg aankijken die de tekst voor zich heeft en ook functioneert als souffleur.
Elke acteur kent wel iemand die na iedere voorstelling zegt ‘dat het zo knap is dat die acteur al die tekst kan onthouden’. Dat vindt die acteur dan vaak irritant om te horen omdat hij of zij het leren van de tekst een eitje vindt vergeleken met het spelen van de rol. Dat laatste is het echte werk.
Tegen mij mag u het altijd zeggen..
Nu ga ik weer tekst leren.
Doei
Janneke Remmers - 11.01.10
We gaan nu onze 4e week in. Raar zo. met een vakantie ertussen. Kerst en oud en nieuw dat voelt altijd wat als spek en bonen. En dan alle sneeuw en treinen die niet rijden. Ijsvrij. Zo voelt t. alsof je nog op de basisschool zit en niet naar school hoeft. Ijsvrij.
Temidden van al die sneeuw hebben we voor de vakantie vooral gelezen. We werken met een nieuwe tekst van Hannah van Wieringen. Voor haar ook heel spannend. Haar eerste volledige toneelstuk. Marcus en Hannah hebben tijdens het schrijven veel contact gehad. Een stuk over mensen en woorden die elkaar niet raken. Over reconstrueren. En over dat je moet liegen om het waar te maken.
Marcus had ons vooraf gewaarschuwd. Hannah schrijft zonder punten komma’s dat is lastig lezen voor t eerst. Maar t viel alles mee. Ze schrijft gedachten. Of de woorden die volgen op de gedachten, en die voelen ook als zonder komma’s zonder punten. Dat voelde best logisch. Maar toen we dieper op de tekst ingingen riep t veel vragen op en wilde ik steeds vragen; maar hoezo dan waarom staat dat hier wat bedoelt ze daarmee en wat betekent dat? En we hadden het daarover. Maar Marcus en Maria, die allebei al eerder met teksten van Hannah hadden gewerkt, wezen ons erop dat veel vooral duidelijk wordt op de vloer. Misschien omdat het woorden die volgen op de gedachten zijn. Dan kun je heel lang praten aan tafel over wat daar achter zit achter die gedachten maar dat maakte t alleen maar ingewikkelder.
Na de vakantie gingen we de vloer op. En dat was zo tof om te zien vond ik. Sanne zijn beginmonoloog, die aan tafel me ingewikkeld leek en waar ik steeds bij dacht maar wat betekent dat dan wat is dat dan, werd op de vloer meteen veel duidelijker. En zag je ook dat die er veel kanten mee op kon. Ik was heel verbaasd over het spelen van die teksten. Dat het vrijwel meteen uit ieder zijn mond viel. Veel werk nog te doen. Maar zo anders dan aan tafel.
Ik ben heel benieuwd. We gingen twee dagen de vloer op. veel werd duidelijk. Veel vragen ook. Wie zijn die mensen van elkaar. Hoe zijn ze met elkaar verbonden. Waarom heeft het personage dat Sanne speelt de anderen nodig voor een reconstructie. Om de woorden te vinden die hij zelf niet kan vinden? Hoe helpt die reconstructie hem daarbij? Waar is ie naar op zoek.
Marcus laste een act dag in. Over alle personages. Om ze te zoeken. Te leren kennen. Wie zijn zij? Zij kennen elkaar heel goed. Wij niet. Het is een nieuw stuk. Alles moet nog onderzocht. We kregen steeds vijf minuten om allemaal afzonderlijk een act te bedenken over een van de personages. Vijf acts vijf visies over een personage. Goed om te zien hoe iedereen iets anders uit een personage licht. Fijn ook dat je maar vijf minuten had. Marcus geeft ook vaak acts op voor de volgende dag en dan zit je daar de hele avond nacht ochtend mee. Ik in ieder geval. Het staat of valt met de uitvoering dat ook. Dat denk ik ook steeds.
Voor de vakantie vond ik bijvoorbeeld dat ik een fantastische act had bedacht over zin. Bas en Roeland me nog geholpen in de trein. Ik had er ook echt ZIN in. Maar ik was zo zenuwachtig en hij werd belachelijk. In mijn hoofd is ie nog steeds heel goed. Maar in ieder geval. Vijf minuten. Dan moet je wel. En het leverde supergoeie dingen op. Hoe ik zo een beter idee had van wie die mensen misschien wel kunnen zijn op het einde van de dag dan toen we de dag begonnen. En nu gaan we morgen hopelijk weer de vloer op. Ik ben benieuwd. We zijn begonnen.