Small Town Boy i.s.m. ITA | Toneelgroep Oostpool | Bas de Brouwer

Interview met Marcus Azzini tijdens de repetities van Small Town Boy

‘Vind je het gek dat het zo moeilijk is om “uit de kast te komen”? Wie heeft die term ooit bedacht? Iemand die andere mensen beschaamt. Daar moeten we van af.’

Dramaturg Tjeerd Posthuma interviewt Marcus Azzini tijdens de repetities van Small Town Boy //

Drie weken hebben we met elkaar gewerkt en dit is de eerste dag met een gespannen sfeer. Het is een donderdag eind februari, maar buiten lijkt het juli. De zon schijnt door het dakraam op de houten vloer, de schaduw van wolken trekt zo nu en dan over de planken voorbij. De ene helft van de ruimte wordt bezet door een paar stoelen, daar wordt gespeeld en uitgeprobeerd. Op de andere helft staat een tafel met stoelen. Kopjes en thermoskannen verspreiden de geur van oude koffie. Lege theezakjes, mandarijnenschillen en koekkruimels liggen verspreid tussen scripts, teksten, laptops foto’s en andere inspiratie.

‘Small Town Boy is een stuk van Falk Richter uit 2014.’, vertelt regisseur Marcus Azzini later. ‘De titel zal sommige mensen doen denken aan de hit van Bronski Beat. Over een jonge jongen die leeft in een provinciestad en daar weg wil. Hij verlangt naar een grotere wereld. “The answers you seek will never be found at home. The love that you seek will never be found at home” zingen ze. Dus daar gaat hij, met gesmeerde boterhammetjes in een zakje met de trein naar Londen.

“The answers you seek will never be found at home. The love that you seek will never be found at home.”

Het onbestemde gevoel dat je niet op je plek bent en naar een andere omgeving moet om jezelf te kunnen zijn. De dagdromen die je op je zeventiende hebt over hoe je leven zou zijn als je niet thuis zou zitten, maar in een grote stad zou leven. Een metropool waar je vrijheid kunt vinden. Vrijheid van zijn. En waar je mensen kunt vinden die meer zijn zoals jij. Mensen die je handvatten geven hoe te leven. Die je helpen samen te vallen met jezelf.

Small Town Boy i.s.m. ITA | Toneelgroep Oostpool | Bas de Brouwer

Small Town Boy i.s.m. ITA | Toneelgroep Oostpool | Bas de Brouwer

Richter heeft dat nummer als vertrekpunt genomen. Samen met vijf acteurs onderzocht hij wat het is om van huis weg te gaan. Weg uit een benauwde omgeving zoals een klein dorp, een strenge familie, een strikte cultuur, geloof, of gewoon een onbestemd gevoel van dat wat je zoekt niet hier is maar daar in een metropool. Aan de hand van eigen verhalen en scènes uit films en series vertellen ze één verhaal. Een verhaal over één jongen die wegtrekt en tegelijkertijd allemaal jongens en meisjes die wegtrekken, iedereen die ooit is vertrokken. En dat het dan daarna natuurlijk ook niet over rozen gaat. De eenzaamheid van zo’n betonnen biotoop waar je dan maar je weg moet zien te vinden en dat dat nog kan duren tot je drieënveertigste. En die grote liefde die je hoopt te ontmoeten, die staat je natuurlijk ook niet op de eerste dag bij de bakker op te wachten.’

Van co-ouderschap, tot het gevoel hebben dat je niet echt leeft. En van je ouders wel of niet vertellen over je geaardheid tot opgroeien in IJsselstein. Het Vaticaan, David Bowie, Bos en Lommer, Meerdijk (jawel, het fictieve dorp uit GTST) en Game of Thrones, Rob Jetten, Fifty Shades of Grey, de Transketeers, het is slechts een greep uit wat er allemaal voorbij is gekomen naar aanleiding van de tekst van Falk Richter. En veel zal ook terugkomen in de voorstelling. Dat het leven in de stad anders is dan in een hoopvolle puberdroom, daar kan iedereen over meepraten. En natuurlijk ook de eigen worsteling met het loskomen van je ouders, en op zoek gaan naar jezelf.

“Brazilië in de jaren negentig was superkatholiek, superconservatief, supermacho. Dus ik voelde me super anders. Ik zocht naar een gedroomde plek waar ik mezelf kon worden.”

‘Ik ben zelf ook op mijn achttiende vertrokken uit Brazilië. De bedoeling was dat ik maar voor één jaar weg zou gaan. Een tussenjaar. Daarna zou ik gaan studeren. Maar eigenlijk zocht ik een uitweg. Brazilië in de jaren negentig was super katholiek, super conservatief, super macho. Dus ik voelde me super anders. Ik zocht naar een gedroomde plek waar ik mezelf kon worden. Mijn droom was mijn eigen love story in ‘De Oude Wereld’: Europa. Ik zou daarheen gaan en dan natuurlijk head over heels verliefd worden op een Europeaan en dan een grootse meeslepende liefde ervaren. Ik was jong, ik wist dat ik homo was, maar zo kon ik nog niet echt leven. Ik wist nog niet hoe ik dat moest doen en zijn. Uiteindelijk kwam ik terecht in Amsterdam. Daar heb ik kunnen ervaren wat seksuele vrijheid betekent, want dat kon. In Amsterdam kon je gewoon alles zijn. Maar toen wist ik nog niet dat  het leven van een migrant ook best zwaar kan zijn. Je laat je familie achter.’

Maar nu is er opeens mot. Familie lijkt de oorzaak dat er nu spanning hangt in de ruimte. Al kan niemand precies de vinger leggen op wat er is. Ozan is boos. Florian is venijnig. De rest zit met open mond te kijken. Waar is dit uit de hand gelopen? ’s Ochtends appte Ozan dat hij wat later was, omdat hij een pak moest halen bij de stomerij. Zijn nicht gaat trouwen. Het was een grappige mededeling, want in Small Town Boy speelt Ozan een scène samen met Florian. Het is een scène waarin hij (Christian) niet wil dat zijn vriendje (Ollie, gespeeld door Florian) meegaat naar de Turkse bruiloft van zijn zus. Christians familie weet nog niet dat Christian homoseksueel is en hij wil ze dat niet moeten vertellen op de bruiloft van zijn zus. Dat resulteert in een ruzie:

“Ollie
Pijnlijk.

Christian
Hoezo?

Ollie
Ja JIJ. JIJ. BENT. PIJNLIJK.

Christian
Begrijp het alsjeblieft eventjes: mijn zus trouwt, dat is HAAR feest, NIET DAT VAN MIJ, ik kan daar nu niet zo’n vette scène gaan lopen schoppen met m’n vriendje en coming-out en alles d’r op en d’r aan, die gaan me zo haten, echt, als ik mezelf daar zo in het middelpunt van de belangstelling plaats, dus laat me daar vandaag gewoon naartoe gaan, ik zing dat nu nog even uit, en wij doen dit een andere keer, alsjeblieft.

Ollie
PIJNLIJK. Je staat niet achter me. Je staat niet achter JEZELF.

Christian
Verplaats je nou eens EEN KEER in mijn positie, en niet altijd maar jij, jij, jij, jij, jij.

Ollie
MAAR IK WIL ME NIET IN JOUW POSITIE VERPLAATSEN. IK WIL ME IN MÍJN POSITIE VERPLAATSEN. EN MÍJN POSITIE ZEGT ME DAT JIJ EEN LAFFE KLOOTZAK BENT, DIE NIET ACHTER ME STAAT, EN HET MAAKT ME STRONTZIEK.

Christian

Ja, wegwezen dan.

[…]

Ollie
Wat heeft zij dat ik niet heb? Zeg het, Christian, zeg het, ik wil het gewoon begrijpen. DIT IS HELEMAAL MIJN ROL NIET. IK VIND M’N ROL NIET. AFLEVERING 37 streep 28 B 00000.37.28.9991.20 DEZE SAMENLEVING BIEDT MIJ VOORTDUREND DINGEN AAN DIE IK NIET WIL ZIEN. DEZE SAMENLEVING LEGT VOORTDUREND WILLEKEURIGE SCRIPTS OP TAFEL DIE IK ALLEMAAL NIET WIL SPELEN. WAAR IS MIJN TEKST, WAAR KOM IK IN VOOR, EN VOORAL HOE KOM IK ERIN VOOR, AANGEZIEN ER MEER BLIJKT TE ZIJN DAN DOODGAAN CHRISTIAN, HOEZO MOET JIJ NU ALWEER NAAR ENGELAND OM ARABISCHE HENGSTEN TE DRESSEREN, KAN JE NIET EEN KEERTJE HIER MET MIJ IN MEERDIJK BLIJVEN?”

‘Small Town Boy gaat ook over de zoektocht naar advocaten voor wie je bent en wat je bent en hoe rolmodellen daarbij kunnen helpen. Ik kan natuurlijk niet voor de hele gemeenschap spreken, want die is zo rijk aan diversiteit en iedereen heeft wel een ander verhaal, maar schaamte is wel een grote gemene deler, denk ik. Als homoseksuele jongere groei je op in een gemeenschap die anders is dan jij. Alle andere minderheden groeien op binnen hun eigen minderheid, maar als gay kom je toch meestal uit een heterogezin. Als je dan een moeilijke dag hebt op school, of op het voetbalveld, of anywhere anytime dan kun je je dus zelfs thuis alleen voelen. Je voelt je altijd anders. Een natuurlijke reflex is om je daar dan voor te gaan schamen. Maar schaamte is ook een systeem, het is een manier om macht uit te oefenen op iemand anders. Waarom hebben we het anders over uit de kast komen? Dat komt van ‘lijken in de kast’: onaangename verrassingen. Vind je het gek dat het zo moeilijk is om “uit de kast te komen”? Wie heeft die term ooit bedacht? Iemand die andere mensen beschaamt. Daar moeten we
van af.’

Ook nu gaan beide acteurs er met gestrekt been in. Ergens in het gesprek over islamitische bruiloften, of het leuk is om je familie te zien, de band met je nichtjes en rituelen, zijn we steeds verder uit elkaar komen te liggen en is er wrevel ontstaan. En waar het grootste deel van de groep dacht dat we een leuk gesprek voerden, werd het voor twee mensen opeens menens. Florian en Ozan.

‘Ik hoop dat dit een act is.’, zegt Marcus tegen de twee acteurs. De rest lacht er een beetje ongemakkelijk om. ‘Dit is een act. Toch?’ ‘Het is al oké, het is al oké.’ mokt Ozan.
‘Niemand wilde echt met je mee naar die bruiloft, Ozan.’, sust Marcus. ‘Weet ik ook wel, maar dan kun je er nog wel te lang over doorgaan. Zoals hij.’, Ozan wijst met een vlakke hand naar Florian. Iedereen hoopt dat Florian nu gewoon zijn mond houdt, dat we verder kunnen dat het dan kan wegzakken en dat het dan met een luchtig grapje na de lunch is verdwenen. Maar Florian haalt adem. ‘Grappig.’, zegt hij venijnig. ‘Art imitates life.’ ‘Wat moet dát nou weer betekenen?’

“We moeten naar elkaar blijven luisteren. Wij, de maatschappij.”

‘Falk Richter, de wonderboy van het Duitse Theater, is een ontzettend goede regisseur en schrijver. Hij heeft naar zijn acteurs geluisterd, dat op papier gezet en een podium gegeven. Dat is wat ik ook wil doen. We moeten naar elkaar blijven luisteren. Wij, de maatschappij. Zelf ervaar ik ook hoe waardevol dat is. Ik leer meer over de wereld en anderen als ik mezelf dwing om te luisteren, dan als ik begin te praten. Niet meteen een mening hebben, niet meteen iets terugzeggen. Niet als ik me bedreigd voel door jouw woorden met de hakken in het zand gaan of zelfs in de tegenaanval. Laat het zijn. Laat die woorden zijn. Daarom moeten we naar nieuwe verhalen blijven zoeken. Daarom moeten we naar nieuwe mensen blijven zoeken om verhalen te vertellen. Mensen die van nu zijn, met verhalen die over nu gaan. Zodat we elkaar beter begrijpen.’

Ozan en Florian maken uiteindelijk een half uur ruzie, om daarna toe te geven dat het een act was. Nadat iedereen opgelucht adem haalt en ongemakkelijk lacht, begint het geklets weer. Uiteraard had iedereen al lang door dat het een act was. Vanaf de eerste zin al. Het was zo duidelijk.

Small Town Boy is op 14 & 15 juni te zien in Huis Oostpool en speelt van 23 juli t/m 3 augustus in Internationaal Theater Amsterdam.

Small Town Boy i.s.m. ITA | Toneelgroep Oostpool | Bas de Brouwer

Small Town Boy i.s.m. ITA | Toneelgroep Oostpool | Bas de Brouwer

Sluiten